یک بام و دو هوای دیپلماسی؛

باخت در فوتبال، برد در 'دیپلماسی تماشاگران'

تماشاگرانی که در یک بازی فوتبال بتوانند به صورت خودجوش و بدون تبلیغات دولتی ظرفیتی را ایجاد کنند که دیپلماسی رسمی کشور از آن ظرفیت برای منافع ملی حداکثر بهره را ببرد، در همه جای دنیا ستودنی هستند.

 "فوتبال دیگر یک ورزش نیست" این جمله، عبارتی است که سالهاست به اثبات رسیده است.
علاوه بر زمینه های دیگر، فوتبال امروزه ظرفیت های زیادی را در دیپلماسی ایجاد کرده است و در سیاست مدرن و روابط بین الملل، دولتها سیاست ها و مناسبات خود را از مجرای ورزش های فراگیری همچون فوتبال پی می گیرند.
در قاعده زیپ دیپلماسی، برای تعریف مناسبات میان دو کشور، ابتدا لازم است ارتباط میان ملت ها از طریق رشته های مختلف دنبال شود. مثلا ابتدا مناسبات علمی میان دانشمندان دو کشور، سپس روابط تجاری شرکت های خصوصی، سپس مسابقات ورزشی با رویکرد دیپلماسی ورزشی میان ورزشکاران دوکشور صورت می گیرد و در نهایت دولت ها می توانند ارتباطات استراتژیک و پیوندهای میان دو کشور و دو ملت را تنظیم و نهایی کنند.
فوتبال یکی از مهمترین این عرصه هاست که در این میان نقش تماشاگران از حساسیت ویژه ای برخوردار است و پشتوانه دیپلماسی فوتبال محسوب می شود.
در اینجا سخنی از سیاسی شدن فوتبال و قواعد فیفا در میان نیست؛ بلکه شیوه ی متداول و متعارفی است که دو ملت برای تعریف مناسبات خود و بازتولید آن برگزیده اند.
اگرچه فوتبال یک ورزش مدرن است اما به فرموده امام خمینی "سیاست ما عین دیانت ماست و دیانت ما عین سیاست ماست."
دیپلماسی تماشاگران- الاتحاد و پیروزی
آنچه که در روز سه شنبه در مسابقه فوتبال بین تیم های پیروزی ایران و الاتحاد عربستان رخ داد، یک اتفاق نادر در تقابل جماعتی بود که در عرصه دیپلماسی پیشرو بودند و پاسخی از مجرای دیپلماسی تماشاگران در دیپلماسی عمومی، از سوی ملت ایران به عربستان بود؛ از سوی دیگر نیروهای امنیتی که نه با سیاست رسمی کشور هماهنگ بودند و نه با آرمانهای ملتی که شریک غم همه مظلومان عالم اند.
آنها بر اساس قواعد "دیپلماسی تماشاگران فعال" روابط بین ملت خود و بحرین و سپس عربستان را باز تعریف می کردند که این موضوع با سیاست های رسمی نظام جمهوری اسلامی انطباق کامل داشت.
تماشاگرانی که در یک بازی فوتبال بتوانند ظرفیتی را آنهم به صورت خودجوش و نه با تبلیغات دولتی ایجاد کنند که دستگاه دیپلماسی رسمی کشور بتواند از آن ظرفیت برای پیشبرد اهداف و منافع ملی خود حداکثر بهره را ببرد در همه جای دنیا ستودنی هستند.
شاید به گفته برخی فوتبال زدگان، فوتبال عرصه ای برای ارایه بیانیه های سیاسی نباشد؛ اما مگر تاکنون فوتبال شاهد رفتار سیاسی فوتبالیست ها، حمایت آنان از کاندیداهای انتخابات، فعالیت های سیاسی، بستن دستبند سبز در بازی ها و... نبوده است؛ درحالیکه هرگز مورد مذمت و تعرض نیروی انتظامی، گروه و یا اشخاص قرار نگرفته اند.
حتی اگر بپذیریم که دامن عفیف فوتبال (!) را نباید به مطامع سیاسی آلود، رفتار های دوگانه ای که از نیروی انتظامی خارج از میدان فوتبال و ورزش در برخورد با جوانانی که بیشترین انطباق را با آرمانها و سیاست های رسمی نظام جمهوری اسلامی دارند و بارها برای اعتلای نظام خود را قربانی کرده اند و هزینه شده اند؛ قابل تامل است.
زمانی که همین جوانان، در ماجرای تخریب گنبد حرمین عسکریین توسط آمریکا و انگلیس، قصد داشتند تا با اعلام انزجار و اعتراض در مقابل سفارت انگلیس، پیشبرد اهداف نظام را تسهیل کنند و قدرت چانه زنی کشور را در مجامع جهانی افزون کنند، ماموران امنیتی به جای درک صحیح از موضوع، با دفاع حیثیتی از سفارت انگلیس فرزندان خود را سرکوب کردند. تا آنجا که تصاویر دختری دانشجو که آغشته به خون بود از آن واقعه جاودانه شد.
مگر نه آنکه نیروی انتظامی هرجا قادر به انجام وظیفه سازمانی خود نبوده از همین جوانان برای انجام ماموریت خود استفاده کرده است.
تجمع دانشجویان در حمایت از مردم مظلوم غزه در جنگ 22 روزه مقابل سفارت مصر، دفاع از مردم بحرین توسط دانشجویان مشهد، و دانشجویان تهرانی در بازی روز گذشته پیروزی و الاتحاد گواهی است که نشان می دهد سیاست یک بام و دو هوا پایان نمی پذیرد.
هماهنگی و بهره جستن از 2 ریل دیپلماسی رسمی و "دیپلماسی تماشاگران" مساله ای بود که می توانست به خوبی اهداف نظام را در منطقه پیش ببرد. اما برخورد نیروی انتظامی به خوبی این پیام را به عربستان منتقل کرد که جمهوری اسلامی در صدد هیچ برخوردی با عربستان نیست و موضعی در قبال کشتار بی رحمانه شیعیان بحرین نخواهد داشت.
این تناقض میان دیپلماسی رسمی مسوولان دلسوز نظام و دیپلماسی عمومی مردم انقلابی، با رفتار نیروی انتظامی به عنوان لایه میانی، به قدری فاحش و شگفت آور بود که به سرعت در میان رسانه های خبری غرب از جمله شبکه تلویزونی، شبکه خبری ای‌بی‌سی‌نیوز، روزنامه سیاتل‌تایمز، دیزرت‌نیوز، دیلی‌بولتن، آیلندپکت، هرالد آنلاین، ایونینگ‌سان، سی‌بی‌اس‌نیوز، تایمز آنلاین و بسیاری از رسانه‌های دیگر  با عنوان "برخورد پلیس ایران با طرفداران ضد عربستان در بازی" منتشر شد. اگرچه رسانه های غرب به تناقض این موضوع پرداختند اما انتشار این خبر پژواک پیام ایران را در جهان پرطنین تر نمود.